Na de reformatie werd door de protestanten ingevoerd dat gedurende drie zondagen achter elkaar de dienstdoende predikant het voorgenomen huwelijk moest afkondigen. [Daarvoor werd dit door de pastoor tijdens hoogmis [ook 3 maal] gedaan]
Het huwelijk vond vaak die zondag daarna plaats of later, dat kon ook. Mits er geen bezwaren waren binnengekomen.
Maar dat is niet altijd zorgvuldig gedaan.
De ene keer heb je de drie afkondigingen en de trouwdatum en een andere keer is alleen de eerste afkondiging aangetekend.
Bij een goede huwelijksregistratie vind je dan ook drie afkondigingen en een aantekening over de trouwdatum. Het is mogelijk dat de derde afkondiging meteen de trouwdatum is. Dat gebruik kan van plaats tot plaats verschillen.
In 1792 werd in Frankrijk een wet opgesteld ten aanzien van de huwelijksregistratie. Deze wet werd in 1811 ook in de Nederlanden boven de grote rivieren van kracht: invoering van de Burgerlijk Stand en het zgn Burgerlijk huwelijk.
Hierin zit ook weer de termijn van drie zondagen achtereen verwerkt. Alleen de termijn wordt nu genoemd 12 werkdagen en inmiddels gewijzigd in 10 werkdagen.
Na 1811 mochten bruidegom en bruid daarna zelf beslissen, dat zij wel of niet een kerkelijk huwelijk wilden sluiten.
Voor 1811 zijn er [hopelijk] officieel drie aantekeningen van de gedane afkondigingen en de aantekening van de huwelijksdatum geregistreerd.
Na 1811 spreek je van een burgerlijk huwelijk en een kerkelijk huwelijk. En niet van 2x trouwen.
Dit is trouwens van het Stamboomforum afgeplukt waar een vraag over was.
[ 04. Maart 2012, 20:25: Bericht gewijzigd door: ria van bessen ]
Twee keer ondertrouwen
-
ria van bessen
- BerichtenCOLON 9337
- GeregistreerdCOLON 14 Apr 2005, 00:00
-
Jan Veenstra
Aan RiaOndertrouw is dus
Aan Ria
Ondertrouw is dus eigenlijk de aankondiging, waarop drie "huwelijkse proclamatién" volgden. Maar dat het niet altijd zorgvuldig gedaan is, dat ben ik nog niet zo vaak tegengekomen.
Als men het eerste bij het gericht liet ondertrouwen dan gebruik ik dit wel als eerste datum van ondertrouw in mijn programma.
Aan Jacqueline
In gebieden beneden de grote rivieren waar over het algemeen katholieken woonachtig waren, moest men eerst "wettelijk" trouwen eer men RK kon trouwen. Dat "wettelijk" werd mee bedoeld voor o.a. de Nederlands Gereformeerde kerk of voor schepenen.
Verders vond ik op een forum:
Daarom is het zeer wenselijk als men in Noord-Brabant genealogisch onderzoek verricht, de trouwboeken zowel die van de RK, NG en schepenen door neemt. Ook al zijn alle gezinsleden katholiek. Dat geldt ook voor begravingen. Voor dopen kan men alle kinderen ofwel RK of NG boeken vinden. Maar let op! Als er een gemengd huwelijk is KAN de ene kind NG gedoopt zijn en een ander kind weer RK.
Groetjes Jan
[ 04. Maart 2012, 23:02: Bericht gewijzigd door: Jan Veenstra ]
Ondertrouw is dus eigenlijk de aankondiging, waarop drie "huwelijkse proclamatién" volgden. Maar dat het niet altijd zorgvuldig gedaan is, dat ben ik nog niet zo vaak tegengekomen.
Als men het eerste bij het gericht liet ondertrouwen dan gebruik ik dit wel als eerste datum van ondertrouw in mijn programma.
Aan Jacqueline
In gebieden beneden de grote rivieren waar over het algemeen katholieken woonachtig waren, moest men eerst "wettelijk" trouwen eer men RK kon trouwen. Dat "wettelijk" werd mee bedoeld voor o.a. de Nederlands Gereformeerde kerk of voor schepenen.
Verders vond ik op een forum:
Daarom is het zeer wenselijk als men in Noord-Brabant genealogisch onderzoek verricht, de trouwboeken zowel die van de RK, NG en schepenen door neemt. Ook al zijn alle gezinsleden katholiek. Dat geldt ook voor begravingen. Voor dopen kan men alle kinderen ofwel RK of NG boeken vinden. Maar let op! Als er een gemengd huwelijk is KAN de ene kind NG gedoopt zijn en een ander kind weer RK.
Groetjes Jan
[ 04. Maart 2012, 23:02: Bericht gewijzigd door: Jan Veenstra ]
-
Annelies Onijs Koetsier
Volgens mij betreft het toch
Volgens mij betreft het toch een huwelijk in Kampen? Kampen ligt in Overijssel en viel onder de wetten van Overijssel/Oversticht.
In Overijssel was het verplicht op straffe van een geldboete om een kind eerst NH te dopen en wel binnen 1 maand. Als de ouders RK waren, dan is de doop in de RK schuilkerk na de doop in de staatskerk [NG]
Idem geld dat voor een huwelijk. Een RK huwelijk is een niet wettig huwelijk.
Voor begravene, RK gelovigen hadden in Overijssel geen eigen begraafplaats. De begraafplaatsen lagen rondom de NG staatskerken. Dus een katolieke persoon werd altijd NG begraven.
Annelies
In Overijssel was het verplicht op straffe van een geldboete om een kind eerst NH te dopen en wel binnen 1 maand. Als de ouders RK waren, dan is de doop in de RK schuilkerk na de doop in de staatskerk [NG]
Idem geld dat voor een huwelijk. Een RK huwelijk is een niet wettig huwelijk.
Voor begravene, RK gelovigen hadden in Overijssel geen eigen begraafplaats. De begraafplaatsen lagen rondom de NG staatskerken. Dus een katolieke persoon werd altijd NG begraven.
Annelies
-
ria van bessen
- BerichtenCOLON 9337
- GeregistreerdCOLON 14 Apr 2005, 00:00
Dankjewel Jan voor de
Dankjewel Jan voor de toelichting.
Nog even ter aanvulling - bij een gemengd huwelijk is er nooit een RK huwelijksinzegening te vinden. Dat werd niet toegestaan door de kerk.
Nog even ter aanvulling - bij een gemengd huwelijk is er nooit een RK huwelijksinzegening te vinden. Dat werd niet toegestaan door de kerk.
-
Jan Veenstra
Hallo Annelies,Wat RK betreft
Hallo Annelies,
Wat RK betreft bedoel ik beneden de grote rivieren. Een RK huwelijk is een niet wettig huwelijk, maar dat beschijf ik ook in mijn vorige bericht.
Toch heb ik een tijd gespeurd naar een voorouder geboren in Nijmegen en RK gedoopt in Nijmegen, maar vond geen doopgegevens in de boeken NG. Twee dagen onderzoek in Nijmegen heeft mij niets opgeleverd.
Met een voorouder uit Kampen idem dito.
Groetjes Jan
[ 05. Maart 2012, 10:39: Bericht gewijzigd door: Jan Veenstra ]
Wat RK betreft bedoel ik beneden de grote rivieren. Een RK huwelijk is een niet wettig huwelijk, maar dat beschijf ik ook in mijn vorige bericht.
Toch heb ik een tijd gespeurd naar een voorouder geboren in Nijmegen en RK gedoopt in Nijmegen, maar vond geen doopgegevens in de boeken NG. Twee dagen onderzoek in Nijmegen heeft mij niets opgeleverd.
Met een voorouder uit Kampen idem dito.
Groetjes Jan
[ 05. Maart 2012, 10:39: Bericht gewijzigd door: Jan Veenstra ]
-
ria van bessen
- BerichtenCOLON 9337
- GeregistreerdCOLON 14 Apr 2005, 00:00
Zo tegen 1720 [en daarna]
Zo tegen 1720 [en daarna] werd het rk dopen wel toegestaan, je vindt rond die periode dan soms nog wel zowel NG als RK dopen van hetzelfde echtpaar.
Het waren dan wel de zogeheten schuilkerken, maar op een gegeven moment vind je echt geen NG dopen meer, alleen RK dopen, die dan keurig werden aangegeven door de pastoor aan het gericht.
Wijhe bijv begint al met rk dopen in 1716, Zwolle daarentegen al iets voor 1700. Kampen ook al eerder.
In OLst ben ik nog NG dopen tegen gekomen van RK ouders, maar ook ongeveer na 1720 laten ze de kinderen RK dopen.
Van beneden de rivieren weet ik niets.
Het waren dan wel de zogeheten schuilkerken, maar op een gegeven moment vind je echt geen NG dopen meer, alleen RK dopen, die dan keurig werden aangegeven door de pastoor aan het gericht.
Wijhe bijv begint al met rk dopen in 1716, Zwolle daarentegen al iets voor 1700. Kampen ook al eerder.
In OLst ben ik nog NG dopen tegen gekomen van RK ouders, maar ook ongeveer na 1720 laten ze de kinderen RK dopen.
Van beneden de rivieren weet ik niets.
-
Annelies Onijs Koetsier
Ria,Voor 1716 doopte men ook
Ria,
Voor 1716 doopte men ook in Wijhe katholiek, de doopboeken voor die tijd, zijn gewoon niet bijgehouden of bewaard gebleven.
Hieronder een stukje over de Katholieke geschiedenis van Wijhe/Raalte. En de laatste alinea is een stukje wat voor Overijssel gold en staat in het inventaris DTB van Overijssel van Hendriks.
In 1672 veroverde de bisschop van Munster, Bernardus van Galen, bijgenaamd Bommen Berend, deze streek. De katholieken konden hun schuilkerken verlaten en kregen vaak hun oude kerkbezit terug door bemiddeling van diezelfde bisschop.
De vrijheid was evenwel van korte duur, want in 1674 trokken de troepen zich terug en de pastoors van o.a. Heino en Olst verlieten hun kudde. De zielzorg viel wederom terug op twee paters.
Pater van Wissen kreeg de zorg voor Raalte en Heino en Petrus du Jumont het gebied van Wijhe en Olst.
Van Wissen kwam al gauw in aanvaring met het gezag en werd vrij spoedig opgepakt. Voor 700 gulden kon men hem vrijkopen. Dit heeft men gedaan, maar hij diende dit gebied te verlaten. Jumont diende het werk daarna alleen op te knappen. Hij stichtte en schuilkerk op Erve Langenhorst, in de nabijheid van een katholiek adellijk huis de Wesenberg. Hij maakte van daaruit telkenmale een rondje langs de andere schuilkerken, waar hij een welkome en geziene gast was.
In de loop van de tijd kwamen er op meerdere plaatsen schuilkerken, zo ook op Erve De Vos in de marke Hengelvelde. We weten dat pater Boelens op De Vos vanaf 1716 vele dopelingen ingeschreven heeft met toevoegingen in de vorm van boerderijnamen zoals op de Horst, op ?t Streng, op De Bangele enz. Daaruit blijkt dat zijn parochie erg uitgestrekt was.
Overijssel
het besluit van Ridderschap en Steden van 17 maart 1628. Punt 17 van een bij hen ingekomen remonstrantie van Gedeputeerden van de Overijsselse Synode, luidende: "Dat die kinderdoop bij die papistige ende affgodische priesteren, vervolgents het placcaet verhindert ende die kinderkens nergens anders als in die Gereformeerde kercke ten dope mogen gepresenteert worden", werd toen besloten het dopen door Rooms-Katholieke geestelijken zoveel mogelijk tegen te gaan. Een plakkaat, waarin o.m. een bepaling van gelijke strekking (met als termijn voor het dopen in de Gereformeerde kerk 14 dagen na de geboorte) is door Gedeputeerden van Ridderschap en Steden uitgevaardigd op 11 juni 1653.
Het eerste besluit waarbij boete gesteld wordt op het niet laten dopen van Rooms-Katholieke kinderen in de Gereformeerde kerk is van 6 mei 1652. Hierbij bepalen Ridderschap en Steden, dat de Rooms-Katholieken die hun kinderen niet binnen een maand na de geboorte laten dopen in de Gereformeerde kerk een boete van 25 gulden verbeurd hebben.
Jan wat betreft die voorouder in Kampen, over wie hebben we het dan?
Annelies
Voor 1716 doopte men ook in Wijhe katholiek, de doopboeken voor die tijd, zijn gewoon niet bijgehouden of bewaard gebleven.
Hieronder een stukje over de Katholieke geschiedenis van Wijhe/Raalte. En de laatste alinea is een stukje wat voor Overijssel gold en staat in het inventaris DTB van Overijssel van Hendriks.
In 1672 veroverde de bisschop van Munster, Bernardus van Galen, bijgenaamd Bommen Berend, deze streek. De katholieken konden hun schuilkerken verlaten en kregen vaak hun oude kerkbezit terug door bemiddeling van diezelfde bisschop.
De vrijheid was evenwel van korte duur, want in 1674 trokken de troepen zich terug en de pastoors van o.a. Heino en Olst verlieten hun kudde. De zielzorg viel wederom terug op twee paters.
Pater van Wissen kreeg de zorg voor Raalte en Heino en Petrus du Jumont het gebied van Wijhe en Olst.
Van Wissen kwam al gauw in aanvaring met het gezag en werd vrij spoedig opgepakt. Voor 700 gulden kon men hem vrijkopen. Dit heeft men gedaan, maar hij diende dit gebied te verlaten. Jumont diende het werk daarna alleen op te knappen. Hij stichtte en schuilkerk op Erve Langenhorst, in de nabijheid van een katholiek adellijk huis de Wesenberg. Hij maakte van daaruit telkenmale een rondje langs de andere schuilkerken, waar hij een welkome en geziene gast was.
In de loop van de tijd kwamen er op meerdere plaatsen schuilkerken, zo ook op Erve De Vos in de marke Hengelvelde. We weten dat pater Boelens op De Vos vanaf 1716 vele dopelingen ingeschreven heeft met toevoegingen in de vorm van boerderijnamen zoals op de Horst, op ?t Streng, op De Bangele enz. Daaruit blijkt dat zijn parochie erg uitgestrekt was.
Overijssel
het besluit van Ridderschap en Steden van 17 maart 1628. Punt 17 van een bij hen ingekomen remonstrantie van Gedeputeerden van de Overijsselse Synode, luidende: "Dat die kinderdoop bij die papistige ende affgodische priesteren, vervolgents het placcaet verhindert ende die kinderkens nergens anders als in die Gereformeerde kercke ten dope mogen gepresenteert worden", werd toen besloten het dopen door Rooms-Katholieke geestelijken zoveel mogelijk tegen te gaan. Een plakkaat, waarin o.m. een bepaling van gelijke strekking (met als termijn voor het dopen in de Gereformeerde kerk 14 dagen na de geboorte) is door Gedeputeerden van Ridderschap en Steden uitgevaardigd op 11 juni 1653.
Het eerste besluit waarbij boete gesteld wordt op het niet laten dopen van Rooms-Katholieke kinderen in de Gereformeerde kerk is van 6 mei 1652. Hierbij bepalen Ridderschap en Steden, dat de Rooms-Katholieken die hun kinderen niet binnen een maand na de geboorte laten dopen in de Gereformeerde kerk een boete van 25 gulden verbeurd hebben.
Jan wat betreft die voorouder in Kampen, over wie hebben we het dan?
Annelies
-
ria van bessen
- BerichtenCOLON 9337
- GeregistreerdCOLON 14 Apr 2005, 00:00
Ja, Annelies, dat was me
Ja, Annelies, dat was me bekend en dat klopt ook, maar echt hoor rond 1700 wordt het weer oogluikend toegestaan.
Als dat niet zo was, dan waren er zowel in het NG doopboek als in de RK doopboek de zelfde kinderen genoteerd. Dat is niet het geval. De pastoor moest wel een copie van de dopen overgeven aan het gericht.
Rond 1700 - 1720 wisselt het. Voor 1700 zitten zowel RK als NG bij elkaar in één doopboek. Dit is wat Jan Rientjes me verteld heeft.
[ 05. Maart 2012, 17:18: Bericht gewijzigd door: ria van bessen ]
Als dat niet zo was, dan waren er zowel in het NG doopboek als in de RK doopboek de zelfde kinderen genoteerd. Dat is niet het geval. De pastoor moest wel een copie van de dopen overgeven aan het gericht.
Rond 1700 - 1720 wisselt het. Voor 1700 zitten zowel RK als NG bij elkaar in één doopboek. Dit is wat Jan Rientjes me verteld heeft.
[ 05. Maart 2012, 17:18: Bericht gewijzigd door: ria van bessen ]
-
Annelies Onijs Koetsier
Ria,Oke, dan begrijpen we
Ria,
Oke, dan begrijpen we elkaar.
Jan
wat betreft die voorouder in Kampen, over wie hebben we het dan?
Annelies
Oke, dan begrijpen we elkaar.
Jan
wat betreft die voorouder in Kampen, over wie hebben we het dan?
Annelies
-
Jan Veenstra
Hallo Anelies,Ik was wat
Hallo Anelies,
Ik was wat voorbarig met mijn schrijven omdat de betreffende persoon in 1801 is gedoopt en wellicht de situatie anders was dan voorheen.
Maar toch hierbij het volgende:
Johanna van Hulzen
gedoopt: 23-01-1801 te Kampen, Pastoorskerk (RK) als dochter van Ruth van Hulzen en Susanna Holterman
Ik was wat voorbarig met mijn schrijven omdat de betreffende persoon in 1801 is gedoopt en wellicht de situatie anders was dan voorheen.
Maar toch hierbij het volgende:
Johanna van Hulzen
gedoopt: 23-01-1801 te Kampen, Pastoorskerk (RK) als dochter van Ruth van Hulzen en Susanna Holterman
